FTP Nedir? SFTP ile Farkı ve FileZilla ile Sunucuya Dosya Yükleme

Kısa cevap: FTP (File Transfer Protocol — Dosya Aktarım Protokolü), bilgisayarınız ile bir sunucu arasında dosya yükleyip indirmek için kullanılan eski ve yaygın bir protokoldür. Ancak klasik FTP, kullanıcı adı ve şifre dahil her şeyi şifrelemeden gönderir. Bu yüzden günümüzde SSH üzerinden çalışan ve tamamen şifreli olan SFTP tercih edilmelidir. FileZilla gibi programlar hem FTP hem SFTP destekler.

FTP, FTPS ve SFTP Farkı

	FTP	FTPS	SFTP
Şifreleme	Yok	SSL/TLS ile şifreli	SSH ile şifreli
Port	21 (+ veri portları)	21 / 990	22 (SSH ile aynı)
Kurulum	Ayrı FTP sunucusu gerekir	Ayrı FTP sunucusu + sertifika	SSH'ın parçası, ek kurulum yok
Güvenlik duvarı	Çok port, karmaşık	Karmaşık	Tek port, basit
Öneri	Kullanmayın	Kabul edilebilir	Önerilen

Linux VPS'lerde SSH zaten açık olduğundan SFTP ek hiçbir kurulum gerektirmez; SSH kullanıcı adı ve şifrenizle (veya SSH anahtarınızla) doğrudan bağlanabilirsiniz (bkz. SSH Nedir?).

FileZilla ile SFTP Bağlantısı

FileZilla, Windows, macOS ve Linux için ücretsiz bir dosya aktarım programıdır.

1. FileZilla'yı resmî sitesinden indirip kurun (kurulum sırasında ek yazılım tekliflerini reddedin).
2. Üstteki hızlı bağlantı çubuğuna şunları girin:
   • Sunucu: sftp://SUNUCU_IP
   • Kullanıcı adı: root (veya kendi kullanıcınız)
   • Parola: sunucu şifreniz
   • Port: 22
3. Hızlı Bağlan'a tıklayın; ilk bağlantıda sunucu anahtarını onaylayın.
4. Sol panel bilgisayarınız, sağ panel sunucudur. Dosyaları sürükleyip bırakarak aktarın.

SSH anahtarı kullanıyorsanız: Düzen → Ayarlar → SFTP bölümünden özel anahtar dosyanızı ekleyin.

Komut Satırından Dosya Aktarımı

# Bilgisayardan sunucuya dosya gönderme
scp yedek.zip root@SUNUCU_IP:/root/

# Sunucudan bilgisayara indirme
scp root@SUNUCU_IP:/var/www/site/wp-config.php .

# Klasör senkronizasyonu (yalnızca değişenleri aktarır)
rsync -avz ./site/ root@SUNUCU_IP:/var/www/site/

Dosya İzinlerine Dikkat

Web sitesine dosya yüklediğinizde dosyaların sahibi ve izinleri yanlış kalırsa site 403 Forbidden hatası verebilir. Web dosyalarının sahibini web sunucusu kullanıcısı yapın ve klasörler için 755, dosyalar için 644 izinlerini kullanın (bkz. 403 Forbidden).

Hâlâ FTP Kullanmanız Gerekiyorsa

Eski bir sistem yalnızca FTP destekliyorsa, en azından FTPS (TLS'li FTP) kullanın, FTP kullanıcısını yalnızca kendi klasörüyle sınırlandırın ve güçlü bir şifre belirleyin. Şifresiz FTP'yi internet üzerinden kullanmayın.