Hosting ve Sunucu Sözlüğü
Sunucu, domain ve web altyapısıyla ilgili terimlerin kısa ve anlaşılır tanımları. Ayrıntı için her terimin rehberine gidebilirsiniz.
- AI agent (Yapay zeka ajanı)
- Bir hedefe ulaşmak için adımlarını planlayan, veritabanı veya API gibi araçları kullanan ve sonuca göre karar veren yapay zeka sistemi. Ayrıntılı rehber →
- Alan adı (Domain)
- Bir web sitesine ulaşmak için tarayıcıya yazılan, IP adresinin hatırlanabilir karşılığı olan benzersiz adres (ör. tayhost.com). Ayrıntılı rehber →
- API
- İki yazılımın belirli kurallarla birbiriyle konuşmasını, veri alıp göndermesini sağlayan arayüz. Ayrıntılı rehber →
- Bant genişliği
- Bir bağlantının birim zamanda taşıyabildiği veri miktarı; genellikle Mbps veya Gbps ile ölçülür.
- BedWars
- Takımların kendi yataklarını savunup rakiplerin yatağını kırmaya çalıştığı, yatağı kırılan takımın yeniden doğamadığı Minecraft modu. Ayrıntılı rehber →
- Bulut sunucu (Cloud server)
- Dakikalar içinde kurulan, kaynakları esnekçe büyütülebilen ve API ile yönetilebilen sanal sunucu. Ayrıntılı rehber →
- CDN
- İçeriği dünya genelindeki sunuculardan, ziyaretçiye en yakın noktadan sunarak siteyi hızlandıran içerik dağıtım ağı. Ayrıntılı rehber →
- Chatbot
- Kullanıcılarla yazılı veya sesli olarak otomatik sohbet eden yazılım; kural tabanlı veya yapay zeka destekli olabilir. Ayrıntılı rehber →
- Cloudflare
- Web sitelerinin önünde çalışarak CDN, DDoS koruması, ücretsiz SSL ve DNS sağlayan ağ ve güvenlik hizmeti. Ayrıntılı rehber →
- Coolify
- Kendi sunucuna kurulan, Git'ten otomatik deploy, ücretsiz SSL ve veritabanı yönetimi sunan açık kaynaklı uygulama yayınlama platformu (self-hosted PaaS). Ayrıntılı rehber →
- Core Web Vitals
- Google'ın sayfa deneyimini ölçtüğü üç metrik: LCP (yüklenme), INP (etkileşim hızı) ve CLS (düzen kayması). Ayrıntılı rehber →
- cPanel
- Web sunucusunu grafik arayüzle yönetmeyi sağlayan ücretli hosting kontrol paneli. Ayrıntılı rehber →
- DDNS (Dinamik DNS)
- IP adresi değişen bir bağlantıya sabit bir alan adıyla ulaşmayı sağlayan, DNS kaydını otomatik güncelleyen hizmet. Ayrıntılı rehber →
- DDoS
- Çok sayıda cihazdan aşırı trafik gönderilerek bir sunucunun veya sitenin erişilemez hâle getirildiği saldırı. Ayrıntılı rehber →
- Dedicated sunucu
- Tüm donanımı yalnızca tek bir müşteriye ayrılmış fiziksel sunucu. Ayrıntılı rehber →
- DNS
- Alan adlarını sunucuların IP adreslerine çeviren sistem; internetin telefon rehberi. Ayrıntılı rehber →
- Docker
- Uygulamaları ihtiyaç duydukları her şeyle birlikte yalıtılmış konteynerlerde çalıştıran açık kaynak platform. Ayrıntılı rehber →
- E-arşiv fatura
- E-fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara (ör. son tüketicilere) elektronik olarak düzenlenen fatura. Ayrıntılı rehber →
- E-fatura
- Kâğıt faturayla aynı hukuki niteliğe sahip, e-fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında elektronik olarak düzenlenen fatura. Ayrıntılı rehber →
- ETBİS
- Ticaret Bakanlığı'nın internet üzerinden satış yapan işletmeleri kayıt altına aldığı Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi. Ayrıntılı rehber →
- ETTN
- Evrensel Tekil Fatura Numarası; her elektronik faturaya verilen 36 karakterlik benzersiz kimlik. Ayrıntılı rehber →
- Firewall (Güvenlik duvarı)
- Gelen ve giden ağ trafiğini kurallara göre denetleyip izin verilmeyen bağlantıları engelleyen sistem. Ayrıntılı rehber →
- FTP / SFTP
- Sunucuya dosya aktarım protokolleri; FTP şifresizdir, SFTP ise SSH üzerinden tamamen şifreli çalışır. Ayrıntılı rehber →
- Geyser
- Telefon, tablet ve konsoldaki Bedrock oyuncularının Java Edition Minecraft sunucusuna bağlanmasını sağlayan eklenti. Ayrıntılı rehber →
- Hazır web sitesi
- Önceden hazırlanmış bir tasarımın (tema/şablon) kendi içerikle uyarlanmasıyla kurulan, özel tasarıma göre hızlı ve ekonomik site. Ayrıntılı rehber →
- Hosting
- Bir web sitesinin dosyalarının ve veritabanının internete 7/24 bağlı bir sunucuda barındırılması hizmeti. Ayrıntılı rehber →
- HTTP 403 Forbidden
- Sunucunun isteği anladığı ancak kaynağa erişim izni vermediğini gösteren hata kodu. Ayrıntılı rehber →
- HTTP 404 Not Found
- Sunucunun çalıştığı ancak istenen sayfanın bulunamadığını gösteren hata kodu. Ayrıntılı rehber →
- HTTP 502 Bad Gateway
- Ara sunucunun arkadaki uygulamadan geçersiz yanıt aldığını veya ona ulaşamadığını gösteren hata kodu. Ayrıntılı rehber →
- IMAP
- E-postaları sunucuda tutarak farklı cihazlardan okumayı ve senkronize etmeyi sağlayan protokol. Ayrıntılı rehber →
- Inode
- Hosting hesabındaki toplam dosya ve klasör sayısı; paylaşımlı hostingte sıklıkla sınırlandırılır. Ayrıntılı rehber →
- IP adresi
- İnternete bağlı her cihaza veya ağa verilen, cihazın bulunmasını sağlayan sayısal adres. Ayrıntılı rehber →
- IPv6
- 128 bitlik adres yapısıyla pratikte sınırsız adres sunan, tükenen IPv4'ün yerini alan internet protokolü sürümü. Ayrıntılı rehber →
- Linux
- Sunucuların büyük çoğunluğunda kullanılan, ücretsiz ve açık kaynaklı işletim sistemi çekirdeği ve dağıtımları. Ayrıntılı rehber →
- LLM (Büyük dil modeli)
- Çok büyük metin verisiyle eğitilerek dili anlayıp üretebilen yapay zeka modeli; ChatGPT, Claude ve Gemini örnektir. Ayrıntılı rehber →
- Load balancer (Yük dengeleyici)
- Gelen trafiği birden fazla sunucuya dağıtarak kapasiteyi artıran ve kesintiyi önleyen sistem. Ayrıntılı rehber →
- LuckPerms
- Minecraft sunucularında oyuncu gruplarını (rütbeleri) ve hangi komutları kullanabileceklerini yöneten yetki eklentisi. Ayrıntılı rehber →
- MCP (Model Context Protocol)
- Claude, ChatGPT gibi yapay zeka asistanlarının dış araçlara ve verilere standart bir yolla bağlanmasını sağlayan açık protokol. Ayrıntılı rehber →
- MOTD
- Message of the Day: Minecraft sunucu listesinde sunucunun adının altında görünen tanıtım mesajı. Ayrıntılı rehber →
- n8n
- Uygulamaları birbirine bağlayarak iş akışlarını otomatikleştiren, kendi sunucunuza kurulabilen otomasyon aracı. Ayrıntılı rehber →
- Nextcloud
- Kendi sunucunda çalışan, dosya senkronizasyonu, paylaşım, takvim ve görüntülü görüşme sunan açık kaynaklı bulut platformu; Google Drive ve Dropbox alternatifi. Ayrıntılı rehber →
- Nginx
- Yüksek performanslı web sunucusu; reverse proxy, yük dengeleyici ve SSL sonlandırıcı olarak da kullanılır. Ayrıntılı rehber →
- Node.js
- JavaScript kodunu tarayıcı dışında, sunucuda çalıştıran açık kaynaklı çalışma ortamı; API, bot ve web uygulamalarında kullanılır. Ayrıntılı rehber →
- NVMe SSD
- Klasik SSD ve HDD'ye göre çok daha yüksek okuma/yazma hızı sunan disk teknolojisi.
- NXDOMAIN
- Sorgulanan alan adının DNS'te bulunmadığını belirten yanıt; tarayıcıda DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN hatası olarak görünür. Ayrıntılı rehber →
- Ollama
- Açık kaynak büyük dil modellerini kendi bilgisayarında veya sunucunda tek komutla çalıştırmayı sağlayan araç. Ayrıntılı rehber →
- Paper (Minecraft)
- Vanilla Minecraft sunucusuyla uyumlu, Bukkit/Spigot eklentilerini çalıştıran ve daha iyi performans veren popüler Minecraft sunucu yazılımı. Ayrıntılı rehber →
- Pazaryeri entegrasyonu
- Trendyol, Hepsiburada gibi pazaryerlerindeki mağazayı kendi siteye veya stok programına bağlayıp stok, fiyat ve siparişleri otomatik eşitleyen yazılım. Ayrıntılı rehber →
- Ping
- Bir veri paketinin sunucuya gidip geri dönmesi için geçen süre; milisaniye (ms) ile ölçülür. Ayrıntılı rehber →
- PM2
- Node.js uygulamalarını arka planda 7/24 çalıştıran, çöktüğünde yeniden başlatan süreç yöneticisi. Ayrıntılı rehber →
- Port
- Bir cihazdaki ağ trafiğinin hangi uygulamaya gideceğini belirleyen numaralı sanal kapı. Ayrıntılı rehber →
- Proxy
- Cihazınız ile internet arasında aracı görevi görerek istekleri sizin adınıza ileten sunucu. Ayrıntılı rehber →
- Python
- Okunabilir sözdizimiyle bilinen, web, yapay zeka, veri analizi ve otomasyonda yaygın kullanılan genel amaçlı programlama dili. Ayrıntılı rehber →
- Redis
- Verileri RAM'de tutan, çok hızlı anahtar-değer veri deposu; önbellek, oturum ve kuyruk için kullanılır. Ayrıntılı rehber →
- Reverse proxy
- Sunucular adına gelen istekleri karşılayıp arkadaki uygulamalara ileten ara katman. Ayrıntılı rehber →
- Root erişimi
- Linux sunucuda her şeyi yapabilen yönetici (süper kullanıcı) yetkisi.
- Sanal POS
- İnternet sitesi veya uygulama üzerinden kredi ve banka kartıyla ödeme almayı sağlayan dijital ödeme altyapısı. Ayrıntılı rehber →
- Sanal sunucu
- Fiziksel bir sunucunun sanallaştırma ile bölünmesiyle oluşan, kendi işletim sistemi ve kaynakları olan sunucu. Ayrıntılı rehber →
- SkyBlock
- Oyuncunun gökyüzünde küçük bir adayla başlayıp kaynaklarını büyüttüğü Minecraft oyun modu. Ayrıntılı rehber →
- SMP
- Survival Multiplayer: oyuncuların tek bir ortak dünyada birlikte hayatta kalma modunda oynadığı Minecraft sunucu türü. Ayrıntılı rehber →
- SMTP
- E-postaların gönderilmesi ve sunucular arasında iletilmesi için kullanılan protokol. Ayrıntılı rehber →
- Snapshot
- Sunucu diskinin belirli bir andaki tam görüntüsü; sunucuyu o ana geri döndürmeyi sağlar. Ayrıntılı rehber →
- SPF / DKIM / DMARC
- Bir alan adından gönderilen e-postaların gerçekliğini doğrulayan ve spam'e düşmesini önleyen DNS kayıtları. Ayrıntılı rehber →
- SRV kaydı
- Bir hizmetin hangi sunucu ve portta çalıştığını belirten DNS kaydı; Minecraft'ta oyuncuların port yazmadan bağlanmasını sağlar. Ayrıntılı rehber →
- SSH
- Uzaktaki bir sunucuya şifreli bağlantı kurup komut çalıştırmayı sağlayan protokol (Secure Shell). Ayrıntılı rehber →
- SSL / TLS
- Tarayıcı ile site arasındaki bağlantıyı şifreleyen protokol; SSL sertifikası sitenin kimliğini doğrular. Ayrıntılı rehber →
- Statik IP
- Zamanla değişmeyen, sabit IP adresi; sunucular ve IP tabanlı erişim gerektiren sistemlerde kullanılır. Ayrıntılı rehber →
- Subdomain (Alt alan adı)
- Ana alan adının önüne eklenen, ayrı bir bölüm veya hizmet için kullanılan adres (ör. blog.site.com). Ayrıntılı rehber →
- Sunucu (Server)
- Ağ üzerinden diğer cihazlara hizmet, veri veya kaynak sağlayan bilgisayar ya da yazılım. Ayrıntılı rehber →
- Towny
- Oyuncuların kasaba ve ülke kurup arazi sahiplendiği, ittifak ve savaşların olduğu Minecraft sunucu modu ve eklentisi. Ayrıntılı rehber →
- TTL
- Bir DNS kaydının önbellekte ne kadar süre tutulacağını belirten değer (saniye). Ayrıntılı rehber →
- Ubuntu
- En yaygın Linux dağıtımı; sunucular için uzun süreli destekli (LTS) sürümleri tercih edilir. Ayrıntılı rehber →
- Uptime
- Bir sunucunun veya hizmetin kesintisiz çalıştığı sürenin oranı (ör. %99,9).
- VDS
- Sanal adanmış sunucu; kaynakları (özellikle işlemci) size daha kesin biçimde ayrılmış sanal sunucu. Ayrıntılı rehber →
- Veritabanı
- Verilerin düzenli, hızlı erişilebilir ve güvenli şekilde saklandığı sistem (MySQL, PostgreSQL vb.). Ayrıntılı rehber →
- VPS
- Sanal özel sunucu; kendi işletim sistemi, IP adresi ve root erişimi olan bağımsız sanal sunucu. Ayrıntılı rehber →
- WAF
- Web trafiğinin içeriğini inceleyerek web uygulaması saldırılarını engelleyen güvenlik duvarı. Ayrıntılı rehber →
- Webhook
- Bir olay gerçekleştiğinde servisin belirlenen bir adrese otomatik olarak bildirim göndermesi. Ayrıntılı rehber →
- WireGuard
- Linux çekirdeğine dahil, hızlı ve basit yapılandırılan açık kaynaklı VPN protokolü; varsayılan olarak UDP 51820 portunu kullanır. Ayrıntılı rehber →
- WooCommerce
- WordPress'i tam özellikli bir e-ticaret mağazasına dönüştüren ücretsiz ve açık kaynak eklenti. Ayrıntılı rehber →
- WordPress
- Kod bilmeden web sitesi, blog veya e-ticaret mağazası kurmayı sağlayan açık kaynak içerik yönetim sistemi. Ayrıntılı rehber →
- WorldEdit
- Minecraft'ta seçilen alandaki blokları tek komutla değiştirme, kopyalama ve şekil oluşturma eklentisi. Ayrıntılı rehber →
- Yedekleme (Backup)
- Verilerin kaybolma veya bozulma durumunda geri getirilebilmesi için kopyasının ayrı bir yerde saklanması. Ayrıntılı rehber →