MCP Nedir? Model Context Protocol ile Claude ve AI Asistanlarına Araç Bağlama

Kısa cevap: MCP (Model Context Protocol), Claude, ChatGPT veya Cursor gibi yapay zeka asistanlarının dış araçlara, verilere ve servislere standart bir yolla bağlanmasını sağlayan açık bir protokoldür. Bir hizmet bir kez MCP sunucusu olarak yayınlandığında, MCP destekleyen her asistan o hizmetin araçlarını (ör. "fiyat getir", "dosya oku", "takvime etkinlik ekle") kullanabilir. Sık kullanılan benzetmeyle: MCP, yapay zeka uygulamaları için USB-C gibidir; her cihaz için ayrı kablo yerine tek bir standart.

MCP Neden Ortaya Çıktı?

Büyük dil modelleri (LLM nedir?) eğitim verileriyle sınırlıdır; şirketinizin veritabanını, güncel fiyatları veya takviminizi bilmezler. Bunları modele bağlamak için her uygulama kendi entegrasyonunu yazıyordu: Claude için bir eklenti, ChatGPT için başka bir eklenti, IDE için bir başkası. MCP, Anthropic tarafından Kasım 2024'te açık bir standart olarak duyuruldu ve kısa sürede diğer yapay zeka şirketleri ile geliştirici araçları tarafından da benimsendi. Artık bir hizmeti bir kez MCP sunucusu olarak yazmak, onu pek çok asistanda kullanılabilir hale getiriyor.

MCP Nasıl Çalışır?

MCP üç rol tanımlar:

Rol	Ne yapar?	Örnek
Host	Kullanıcının etkileşime girdiği yapay zeka uygulaması	Claude Desktop, Claude Code, Cursor
Client	Host içinde bir MCP sunucusuyla bağlantıyı yöneten bileşen	Her sunucu için bir bağlantı
Server	Araçları, verileri ve şablonları sunan program	GitHub, veritabanı, bir şirketin ürün kataloğu

Bir MCP sunucusu üç tür yetenek sunabilir:

• Tools (araçlar): Modelin çağırabileceği işlevler. Örneğin get_quote(plan) bir sunucu paketinin fiyatını döndürür.
• Resources (kaynaklar): Modelin okuyabileceği veriler; dosyalar, kayıtlar, dokümanlar.
• Prompts (şablonlar): Kullanıcının seçebileceği hazır talimat şablonları.

Asistan, kullanıcının sorusuna göre hangi aracı çağıracağına karar verir, aracı çalıştırır ve dönen sonucu cevabına katar. Araç çağrıları JSON-RPC mesajlarıyla taşınır.

Yerel ve Uzak MCP Sunucuları

• Yerel (stdio): Sunucu, kullanıcının bilgisayarında bir program olarak çalışır; asistan onunla standart giriş/çıkış üzerinden konuşur. Dosya sistemi veya yerel veritabanı erişimi için uygundur.
• Uzak (Streamable HTTP): Sunucu internette bir adreste çalışır; asistan ona HTTP üzerinden bağlanır. Bir şirketin hizmetini herkese açmak için kullanılan yöntem budur ve kurulum gerektirmez, yalnızca adres eklenir.

Claude'a MCP Sunucusu Nasıl Eklenir?

• Claude Code (terminal): claude mcp add --transport http <ad> <adres> komutuyla uzak bir sunucu eklenir. Örneğin Tayhost'un salt okunur sunucusu: claude mcp add --transport http tayhost https://tayhost.com/api/mcp
• Claude Desktop ve claude.ai: Ayarlardaki bağlayıcılar (connectors) bölümünden özel bağlayıcı olarak sunucu adresi eklenir.
• Cursor ve diğer istemciler: MCP ayar dosyasına sunucunun adı ve adresi yazılır. Yalnızca yerel (stdio) sunucu destekleyen istemcilerde mcp-remote gibi bir köprü kullanılabilir.

Ekledikten sonra asistana doğal dilde soru sormanız yeterlidir: "10 kişilik Minecraft sunucusu için hangi paket uygun, aylık ne kadar?" Asistan uygun aracı çağırıp gerçek, güncel veriyle cevap verir. Tayhost'un MCP sunucusunun araçları ve bağlantı örnekleri: Geliştiriciler sayfası

MCP ile Neler Yapılabilir?

• Şirket içi asistan: Müşteri, sipariş ve stok verilerini sorgulayan bir yardımcı.
• Geliştirme: IDE'deki asistanın GitHub, veritabanı ve hata izleme araçlarına erişmesi.
• Otomasyon: n8n gibi araçlardaki iş akışlarını asistandan tetiklemek.
• E-ticaret ve hizmetler: Ürün kataloğu, fiyat teklifi ve sipariş bağlantısı veren "AI'ya hazır" mağazalar. Satın alma gibi kritik adımlar kullanıcının onayına bırakılır.

Kendi MCP Sunucunu Yayınlamak

MCP'nin resmi SDK'ları TypeScript (Node.js) ve Python dahil birçok dilde bulunur. Basit bir uzak MCP sunucusu; birkaç araç tanımı ve bir HTTP uç noktasından oluşur. Yayına almak için:

1. Araçlarınızı tanımlayın; her aracın açık bir adı, açıklaması ve giriş şeması olsun. Model aracı bu açıklamaya bakarak seçer.
2. Sunucuyu Streamable HTTP üzerinden sunun ve bir alan adı + SSL ile yayınlayın.
3. Yazma yapan araçlar (sipariş, silme, ödeme) için kimlik doğrulama ve kullanıcı onayı ekleyin; salt okunur araçları ayrı tutun.
4. Hız sınırı (rate limit) ve kayıt (log) ekleyin.

Sunucunuzun 7/24 erişilebilir olması gerekir; Node.js veya Python ile yazılmış bir MCP sunucusunu root erişimli bir VPS'te PM2 ya da Docker ile çalıştırabilirsiniz. Bkz. Node.js Hosting

Güvenlik: Nelere Dikkat Etmeli?

• Yalnızca güvendiğiniz sunucuları ekleyin. Bir MCP sunucusu, asistanın göreceği verileri ve çağıracağı araçları belirler.
• İzinleri sınırlayın. Asistanın dosya silme, para transferi gibi geri alınamaz işlemleri onaysız yapmasına izin vermeyin.
• Prompt injection'a karşı dikkatli olun. Araçlardan dönen metinler (ör. bir web sayfası veya e-posta) modeli yanıltmaya çalışan talimatlar içerebilir. Kritik işlemlerde son onay her zaman insanda olmalıdır.
• API anahtarlarını koruyun. Anahtarları sunucu tarafında ortam değişkenlerinde tutun, asistana veya istemciye göndermeyin.